استان تهران

استان تهران

درباره استان تهران

استان تهران از شمال به کوه‌های البرز می‌رسد و از جنوب به دشت و فلات ایران. پایتخت کشور و شهری پرجمعیت که اقوام گوناگونی در آن زندگی می‌کنند.

تاریخچه

تاریخ تهران با ری در هم آمیخته است. تهران روستایی کوچک در شمال ری بوده است؛ ری نیز قرن‌ها پیش شهری بزرگ و مرکز سیاسی، مذهبی و بازرگانی بوده است.

از سال‌ها قبل تهران یک شهر مهاجرپذیر بوده است. فارس‌زبان‌ها، آذری‌ها، مازنی‌ها، کردها، گیلک‌ها و قومیت‌های دیگری از سراسر کشور ساکنان تهران را تشکیل می‌دهند.

در گذشته مردم تهران گویش مخصوص به خودشان را داشتند که به لهجه‌ی تهرانی معروف است و در گذر زمان استفاده از این لهجه کم‌رنگ شده است. لهجه‌ی تهرانی یکی از لهجه‌های زبان فارسی است که واژه‌ی متفاوتی ندارد و تفاوت آن در دستور زبان است.

جغرافیا

تهران استانی است که پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر ایران در آن واقع شده است. این استان از شمال با مازندران، از جنوب با قم، از شرق با سمنان و از غرب با البرز همجوار است.

آب و هوا

وجود رشته‌کوه البرز، بیابان‌های قم، دشت قزوین و کویرهای سمنان، هرکدام تاثیر متفاوتی بر آب‌وهوای این استان داشته‌اند‌ و سبب شده‌اند اقلیم‌های گوناگونی در آن شکل بگیرد؛ ارتفاعات زیاد استان زمستان‌های طولانی را تجربه می‌کنند، کوه‌پایه‌ها آب‌وهوای مرطوب و سرد دارند و دامنه‌ها زمستان‌های کوتاه و تابستان‌هایی بلند و گرم به خود می‌بینند.

در تعطیلات بهار که تهرانی‌ها برای سفر به شهرهای دیگر می‌روند، مسافران از شهرهای دیگر برای دیدن تهران خلوت می‌آیند و به دیدن کاخ‌ها، موزه‌ها و تفرجگاه‌های اطراف شهر می‌روند.

شهرهای استان تهران

استان تهران دارای 16 شهرستان است که عبارتند از: تهران، شهریار، اسلام‍شهر، بهارستان، ملارد، پاکدشت، ری، قدس، رباط‌کریم، ورامین، قرچک، پردیس، دماوند، پیشوا، شمیرانات و فیروزکوه.

تهران

یکی از باورها درباره‌ی اسم تهران این است که دشت وسیعی که امروز به نام تهران خوانده می‌شود، در میان کوه‌هایی که آن را احاطه کرده بود گود به نظر می‌رسیده، پس به آن ته‌ران -به معنای زیرزمین- می‌گفتند.

تهران در دوران قاجار به پایتختی برگزیده شد و زمان کوتاهی پایتخت سلسله‌ی زندیه هم بوده است.

عمارت مسعودیه که از بناهای به جا مانده از دوران قاجار است که در میدان بهارستان قرار دارد و در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. در عمارت مسعودیه هنرهایی چون گچ‌بری، خطاطی، کاشی‌کاری و نقاشی دیواری دیده می‌شود.

یکی از بناهای زیبای متعلق به دوره‌ی قاجار، موزه‌ی آبگینه است که در خیابان سی تیر واقع شده است. این موزه هم در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و در طراحی فضای داخل و ویترین‌های آن از ستون‌های تخت‌جمشید، کاخ تَچَر داریوش و کعبه زرتشت در نقش رستم الهام گرفته شده است.

عمارت باغ فردوس هم بنای تاریخی دیگریست که به دستور محمدشاه قاجار در حوالی تجریش ساخته شد. باغ فردوس اکنون به موزه سینمای ایران تبدیل شده است.

قبرستان ظهیرالدوله در شمال تهران و در میان تجریش و امام‌زاده قاسم  قرار گرفته است و بسیاری از چهره‌های سرشناس و تاثیرگذار بر فرهنگ و هنر کشور در آن به خاک سپرده شده‌اند که از آن جمله می‌توان به رهی معیری، ابوالحسن صبا، ملک‌الشعرای بهار و قمرالملوک وزیری اشاره کرد.

حرم امام‌‌زاده صالح که از فرزندان امام موسی کاظم است، نیز در تجریش قرار دارد و همه روزه پذیرای زائران بسیاریست.  

تهران همچنین کاخ‌های زیادی را در خود دارد که برخی از آنها عبارتند از کاخ گلستان که توسط شاه عباس صفوی ساخته شده است. شمس‌العماره، دارالعماره، خلوت کریم‌خانی و عمارت بادگیر از بخش‌های زیبای کاخ گلستان هستند. شمس‌العماره در زمان ساخت، بلندترین بنای تهران بوده است.

کاخ سعدآباد کاخ دیگریست که به منظور اسکان تابستانی پادشاهان قاجار ساخته شده و در شمال تهران قرار گرفته است.

کاخ نیاوران یک کاخ دیگر قجریست که به دستور فتحعلی‌شاه بنا شده است. کاخ صاحبقرانیه و کوشک احمدشاهی از بخش‌های این مجموعه هستند.

برخی خیابان‌ها، محله‌ها و مکان‌های قدیمی تهران

خیابان سی‌تیر

خیابان سی تیر از خیابان‌های قدیمی تهران است؛ این خیابان امروز از نو زنده شده و به یکی از خیابان‌های پرتردد شهر تبدیل شده است. سنگ‌فرش‌های جدید، چراغ‌های رنگارنگ و غرفه‌هایی که در سرتاسر خیابان انواع غذاها را به عابران عرضه می‌کنند، خیابان سی تیر را به پاتوق شبانه‌ی مردم تهران تبدیل کرده است.

کوچه بِرلَن

کوچه بِرلَن در مرکز تهران و در جنوب میدان جمهوری واقع شده است. در این کوچه و کوچه‌‌ی رفاهی که در نزدیکی آن قرار دارد، می‌توان لباس عروس، تجهیزات عروسی و همچنین لباس‌ خانگی پیدا کرد. کوچه برلن همیشه پر از عابرانی است که به دنبال لباس‌های دلخواه خود با قیمت مناسب می‌گردند.

پارکینگ پروانه

جمعه بازار تهران که در آن می‌توان اشیای تزئینی، مصنوعات چوبی، چرمی، لباس و... را تهیه کرد، در پارکینگی طبقاتی –در خیابان جمهوری، بعد از چهارراه استانبول- واقع شده که به آن پارکینگ پروانه می‌گویند.

بازار بزرگ تهران

خیابان 15 خرداد یادآور بازار بزرگ تهران است. ایستگاه مترو 15 خرداد همیشه مملو از مسافرانی است که از تهران یا شهرهای نزدیک خود را برای خرید به این بازار می‌رسانند.

این بازار از یادگارهای دوران قاجار است؛ کوچه‌های پیچ‌درپیچ که در هم تاب می‌خورند و از سرایی به سرای دیگر می‌رسند. لباس، لوازم تحریر، حبوبات، طلا و فرش و بسیاری چیزهای دیگر را می‌توان از این بازار تهیه کرد.

شمیرانات

شمیرانات یا شِمرون، در گذشته در همسایگی تهران بوده اما امروزه با گسترش تهران، شمیرانات به بخش شمال و شمال‌شرقی تهران تقسیم شده است. این منطقه از جمله مناطق ییلاقی و خوش آب‌وهوای مجاور تهران و محل اقامت و تفرج پادشاهان قاجار و پهلوی بوده است. کاخ‌های سعدآباد و نیاوران در این منطقه قرار دارند که در حال حاضر تبدیل به موزه شده‌اند.

کوچه مَروی

کوچه مَروی از خیابان‌های قدیمی تهران است که در مجاورت ناصرخسرو و پامنار قرار دارد. اگر به دنبال خرید چای و قهوه خوب باشید، حتما گذرتان به کوچه مروی می‌افتد. کوچه‌ای که عطر قهوه جزء جدانشدنی آن است. اگر از علاقه‌مندان به فلافل هستید، کوچه مروی به یکی از علایق شما تبدیل خواهد شد.

اسباب‌بازی، انواع لوازم آرایش و خوراکی‌های خارجی را می‌توان در آن یافت.

فرحزاد

از محله‌های قدیمی شمیران است که در گذشته روستایی کوچک و سردسیر در مسیر رسیدن به امام‌زاده داوود بوده و با گسترش تهران به بخشی از آن تبدیل شده است. فرحزاد به دلیل آب‌وهوای خنک و رستوران‌های متنوعش در روزهای تعطیل و آخر هفته و به خصوص در فصل تابستان محل تفرج مردم است.

بازار تجریش

بازار تجریش یکی از بازارهای قدیمی و زیبای تهران است. این بازار همچون بازار بزرگ تهران سرپوشیده است و بازار میوه و تره‎بار و عطاری‌های آن از بخش‌های زیبایش است. این بازار از یک طرف به میدان تجریش و از طرف دیگر به امام‌زاده صالح(ع) می‌رسد.

 ری

ری یا راگا از قدیمی‌ترین شهرهای جهان است. براساس متون اوستا ری سیزدهمین شهری‌ است که در جهان ساخته شده است. حتی بنا به روایاتی ری محل زاده شدن زرتشت است. کلمه‌ی ری به معنای شهر سلطنتی است و در بخش‌هایی از دوره‌ی زیاریان و سلجوقیان پایتخت ایران بوده است.

در دوران ساسانیان این منطقه از بزرگ‌ترین مراکز دینی زرتشتیان بود و آتشکده‌ی آن بسیار معروف بوده است.

آثار تاریخی و فرهنگی ری بسیار زیادند که مهمترین آنها عبارتند از:  بقعه این بابویه، بازار تاریخی ری، کاروانسرای شاه عباسی، برج طغرل، آتشکده‌ی ری، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، کاروانسرای کنار گرد، قلعه گبری و مقبره بی بی شهربانو.

آستان حضرت عبدالعظیم حسنی

حضرت عبدالعظیم حسنی یا شاهزاده عبدالعظیم از نوادگان امام حسن(ع) است. بنای حرم حضرت عبدالعظیم حسنی مربوط به دوران‌های ایلخانی، صفوی و قاجار است. این حرم نقش پررنگی در تاریخ معاصر داشته است؛ تحصن بازرگانان و روحانیان در زمان انقلاب مشروطه در این حرم اتفاق افتاده است.

بازار ری

بازار ری از بازارهای دوران صفویه است. این بازار در شمال آرامگاه شاه عبدالعظیم قرار دارد و از دیرباز محل فروش ادویه، داروهای گیاهی و کالاهای تجاری بوده است.

شهرری کبابفروشیهای معروفی دارد و از سال‌ها قبل مردم برای زیارت، سیاحت و خوردن کباب به ری می‌رفته‌اند.

فیروزکوه

فیروزکوه در جاده‌ی تهران- قائم شهر قرار دارد و مردم آن گویش مازنی دارند. چون فیروزکوه دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدلی است، مردم در ماه‌های گرم سال برای تفرج به فیروزکوه می‌روند. تنگه‌ی واشی که دارای نقش‌ برجسته‌هایی از دوران قاجار است از دیدنی‌های فیروزکوه است.

اقامت‌گاه‌ها

تهران هتل‌ها و مسافرخانه‌های بسیاری داردکه مسافران می‌توانند با توجه به بودجه‌ی خود در آن ساکن شوند.

اقامت‌گاه بوم‌گردی ارگ سنگی حوالی امام‌زاده داوود، هتل اسپیناس، هتل لاله، هتل اوین، هتل استقلال، هتل انقلاب، هتل بزرگ تهران، هتل کوثر و... برخی از این اقامت‌گاه‌ها هستند.

رستوران‌ها

در تهران به دلیل وسعت شهر و سبک زندگی که تحت‌تاثیر این وسعت و سرعت است، رستوران‌ها و غذاهایی که بیرون از خانه پخته می‌شود نقش پررنگی در زندگی روزمره دارد.

برخی از رستوران‌های معروف در تهران عبارتند از رستوران مسلم در بازار تهران که کباب و ته‌چین‌های معروفی دارد، دیزی ایرانشهر در خیابانی به همین نام، قهوه‌خانه سنتی آذری که در ابتدای میدان راه‌آهن است و دیزی‌های خوشمزه‌ای دارد، رستوران شرف‌الاسلامی در بازار که به دلیل ته‌چین و زرشک‌پلوهایش معروف است، رستوران نایب و... بسیاری رستوران‌های دیگر.

جگرکی‌های میدان بهمن هم به دلیل تازگی‌ مواد اولیه شهرت زیادی دارند و تا پاسی از شب باز هستند.

آش مهدی نرسیده به تجریش، آش نیکوصفت در نزدیکی میدان انقلاب و پیتزاداوود نیز از مغازه‌های قدیمی و پرطرفدار شهرند.

غذاهای محلی

والَک‌پلو از غذاهای محلی تهران است. این غذا با گیاهی به اسم والَک درست می‌شود که در فصل بهار در کوهپایه‌های البرز می‌روید.

ته‌چین فیروزکوه، اشکنه اسفناج، دمپختک، دمی بلغور جو و سرگنجشکی از دیگر غذاهای محلی تهران هستند.

سوغات

سیب دماوند یکی از مرغوب‌ترین سیب‌های ایران و از سوغات تهران است.

کشمش شهریار، دوغ آبعلی و گلاج فیروزکوه که از نان‌های محلی است که توسط عشایر فیروزکوه پخته می‌شود، برخی دیگر از انواع سوغات تهران را تشکیل می‌دهند.

صنایع دستی

از صنایع‌دستی تهران می‌شود به ورنی‌بافی اشاره کرد. ورنی‌بافی هنری است که تلفیقی از فرش و گلیم‌بافی است و به عنوان روانداز از آن استفاده می‌شود.

رودوزی هنری است که در آن با استفاده از سوزن‌های منجوق‌دوزی بر روی پارچه دوخت‌های دستی انجام می‌دهند که البته امروزه بسیار کم دیده می‍شود.

جاجیم‌بافی از هنرهایی هست که عشایر در فیروزکوه به آن مبادرت داشتند و از پشم‌های گوسفندان جاجیم‌های باکیفتی می‌بافتند.

به هنر چاپ بر روی پارچه چاپ باتیک می‌گویند که با استفاده از قالب‌ها و رنگ‌های طبیعی مثل زردچوبه، روناک و انار بر روی پارچه نقش می‌زدند که زمانی در تهران رواج داشته است.

آداب و رسوم

نقالی در میراث هنرهای ناملموس یونسکو ثبت شده است. نقالی از هنرهایی‌ست که در بخش‌های مختلف کشور در گذشته انجام می‌شده است و در تهران قدیم باب بوده است. در نقالی که در قهوه‌‌خانه‌ها اجرا می‌شد فردی با صدای دلنشین و با استفاده از پرده‌هایی که روی آنها نقاشی‌هایی رسم شده بود، به نقل داستان‌هایی از شاهنامه می‌پرداخت.

سیاه‌بازی یا روحوضی نوعی نمایش کمدی بود که در آن با بیان طنز و به همراه موسیقی به بیان موضوعات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می‌پرداختند. روحوضی از هنرهاییست که رو به فراموشی‌ می‌رود.

شهرهای استان تهران

جاذبه‌های گردشگری استان تهران

عمارت مسعودیه

عمارت مسعودیه در نزدیکی میدان بهارستان تهران، یکی از زیباترین ساختمان‌های تهران قدیم است که به خوبی مرمت شده و میزبان تهرانی‌ها و تمام تهرانی‌هاست. مسعودیه شاهد روزهای مهمی در تاریخ معاصر ایران بود...

سردر باغ ملی

این دروازه ی باشکوه آجری مزین به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های متعدد یکی از نمادهای قدیم شهر تهران است که در سال های 1301 تا 1304 شمسی به دستور مستقیم رضاشاه و به دست جعفرخان کاشانی و همکاری آلمانی ها ...

کلیسای سَرکیس مقدس تهران

کلیسای سپیدرنگ سَرکیس مقدس، با گنبدی مخروطی و مناره‎هایی برافراشته، میعادگاه ارامنه ساکن در تهران است. جایی که پیروان دین مسیحیت در آن سال نوی میلادی را جشن می‎گیرند، کودکانِ خود را غسل می‎دهند و تمام...

تنگ واشی

اگر چه در سال‌های اخیر، ییلاقات اطراف تهران به مکانی برای فرار از گرمای تابستان و تفریح مردم تهران تبدیل شده است اما درگذشته‌ای نه چندان دور، میزبان شاهان قاجار بوده است. فیروزکوه و روستاهای اطراف آن ...

آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)

آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع) همانند دیگر زیارتگاه های بزرگ و معتبر در ابتدا شامل بنای حرم (قسمت اصلی و مرکزی) آن بود و به تدریج در طول سده های مختلف بناها و متعلقات دیگر پیرامون آن احداث شد و به صورت...

موزه ملی قرآن

موزه‌ی ملی قرآن کریم واقع در شمال غربی تقاطع خیابان امام خمینی (ره) و خیابان ولی عصر (عج)، تنها موزه‌ی تخصصی ایران در زمینه‌ی هنرهای قرآنی است. این موزه در فضایی به مساحت 10000 مترمربع برپا شده و سه ب...

پارک لاله

پارک لالهیکی از بانشاط‌ترین محیط‌های پایتخت استکه در منطقه 6 شهرداری تهران و در محله امیرآباد قرار گرفته از طرف غرب به خیابان کارگر شمالی، از طرف شرق به خیابان حجاب منتهی می‌شود. ضلع شمالی پارک در مجا...

کوه دماوند

کوه دماوند بلند ترین کوه ایران و خاورمیانه و بلندترین قله ی آتشفشانی آسیا در رده ی دوازدهم بلندترین قله های جهان قرار دارد. این کوه در شمال ایران در قسمت مرکزی رشته کوه البرز و در جنوب دریای خزر واقع ...

کاخ گلستان
تاریخ ثبت یونسکو: 2013

کاخ گلستان یکی از منحصر به فردترین مجموعه های تار یخی ایران است که بناهای موجود در آن در دوران مختلف با کاربری های متفاوت ساخته شده است. نام این کاخ برگرفته از تالار گلستان واقع در عمارت خروجی است. سا...

روستای وردیج و واریش

«تهران» همان اندازه که جاذبه‎های شهری بی‌پایان دارد، به واسطه جغرافیای ویژه و قرار گرفتن در میانه کوه و کویر از نعمتِ طبیعتی زیبا، بکر و هیجان‌انگیز هم برخوردار است که تشنه کشف شدن است. کافی است کفش و...

پل طبیعت

در سال‎های اخیر پلی مدرن و زیبا تبدیل به یکی از نمادهای شهری پایتخت ایران شده است. پل طبیعت با ساختاری منحصربه‎فرد، بر روی اتوبان مدرس واقع شده و دو بوستان بزرگ و مشهور تهران، یعنی بوستان آب و آتش و پ...

کارتینگ آزادی

همیشه فشار دادن پدال گاز و سرعت می تواند هیجان انگیز باشد. اگر از آن دست کسانی هستید که به ترشح آدرنالین هنگام رانندگی نیاز دارید، پیشنهاد می کنیم حتما به «کارتینگ آزادی» مراجعه کنید. مجموعه تفریحی و ...

تپه میل ری

«محمد ابن طبری» تاریخ نگار ایرانی، مشهور به پدر علم و تاریخ و تفسیر، داستان آتش جاودان ری را این‌گونه روایت می‎کند: «یزدگرد، شاهنشاه ساسانی، هنگامی که در نبرد با تازیان، آهنگِ گذار به سپاهان نمود، آتش...

شهرک غزالی

دوست دارید در تهران دهه سی یا چهل قدم بزنید،در گراند هتل ناظر مهمانی‌های ستارگان دوران پهلوی باشید، از شانزلیزه خرید کنید و در سینما تابان آخرین فیلم‌های هالیوود را به تماشا بنشینید؟ باید بگویم رویای ...

دریاچه و پارک جنگلی چیتگر

اگر کسی در تهران هوس دوچرخه‌سوای بکند بدون شک اولین جایی که به ذهنش خطور می‌کند، پارک جنگلی چیتگر است. پارک چیتگر یکی از گزینه‌های عالی گشت‌وگذار در نزدیکی تهران است که طبیعت جذاب و طراحی خوبی برای ور...

کوه توچال

کوهستان توچال هم برای کسانی که کوهنوردان حرفه‌ای و هم کسانی که برای تفریح و تندرستی آخر هفته‌ها سری به کوه و طبیعت می‌زند، مقصد محبوبی است. قله‌ توچال در شمال پایتخت و در میان کوه‌های البرز به ارتفاع ...

تقویم رویدادهای گردشگری سال 1398

تهران