استان سمنان

استان سمنان

درباره استان سمنان

استان سمنان در جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کویر واقع شده و همین مسئله باعث تنوع جغرافیایی قابل توجه این استان شده است. در بخش‌های شمالی این استان می‌توان از جنگل و کوه بازدید کرد و در جنوب آن مناطق کویری جذابی قرار گرفته‌اند.

تاریخچه

استان سمنان جزء مناطق تاریخی ایران است که قرار گرفتن آن در مسیر شرق به غرب و راه ابریشم باعث اهمیت آن در ادوار تاریخی مختلف بوده است. تعداد نسبتا زیاد کاروانسراها در این استان نشانی از این مورد است.

جغرافیا

سمنان در میان بزرگ‌ترین استان‌های کشور رتبه‌ی هفتم را به خود اختصاص داده است. اما با توجه به بیابانی بودن و جمعیت نه چندان زیاد آن، این استان از نظر تراکم جمعیت در رتبه‌های پایانی قرار دارد. سمنان از غرب به تهران و از شرق به استان خراسان رضوی می‌رسد و جاده‌ی تهران-مشهد نیز از آن می‌گذرد، از شمال با استان‌های گلستان و مازندران همسایه است و از جنوب به خراسان جنوبی و اصفهان می‌رسد و با استان قم از سمت غرب و استان خراسان شمالی در شمال شرق نیز مجاورت دارد.

قرارگیری استان سمنان میان رشته کوه البرز و دشت کویر، شرایط جغرافیایی خاصی را در این استان پدید آورده است. در سفر به این استان می‌توان در عرض چند ساعت از کوه و جنگل به کویر رسید.

آب و هوا

 با توجه به شرایط جغرافیایی استان سمنان وضعیت آب‌وهوا در شهرهای مختلف این استان متفاوت است. بخش‌های شمالی استان که در جوار رشته کوه البرز قرار گرفته‌اند آب‌وهوای سردتری دارند و در بخش‌های جنوبی بیشتر آب‌وهوای خشک و بیابانی حاکم است.

شهرستان‌های استان سمنان

استان سمنان از هشت شهرستان سمنان، شاهرود، دامغان، گرمسار، مهدیشهر، آرادان، میامی و سرخه تشکیل شده است که در ادامه به معرفی تعدادی از شهرستان‌های این استان می‌پردازیم.

سمنان

شهر سمنان مرکز استان سمنان است که در فاصله‌ی ۲۱۶ کیلومتری پایتخت واقع شده است. سمنان عنوان پرجمعیت‌ترین شهر استان را نیز به خود اختصاص داده است.

آثار تاریخی از دوران مختلف در این شهر به جا مانده‌اند. دروازه‌ی ارگ سمنان یکی از این بناهاست که قدمتش به دوران قاجار بازمی‌گردد. مسجد جامع سمنان هم یکی از قدیمی‌ترین بناهای این شهر است. بازار سنتی، مسجد امام، قلعه‌ی پاچنار، دارالحکومه و گرمابه حضرت از دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهر هستند.

محله‌های اسفنجان، شاهجو، ناسار، لتیبار، زاوغان، کوشمغان و کدیور تعدادی از محله‌های قدیمی شهر سمنان هستند.

شاهرود

شاهرود دومین شهر پرجمعیت استان سمنان است که جاذبه‌های گردشگری متنوعی را در خود جای داده است؛ از کوه و جنگل و دشت گل تا بناهای تاریخی و مذهبی.

جنگل ابر، چشمه‌ی هفت‌رنگ مجن، دشت آفتابگردان و شقایق کالپوش و کویر رضا آباد تعدادی از جاذبه‌های طبیعی اطراف شهر شاهرود هستند. مزارع آفتابگردان بسیار زیادی در دشت کالپوش قرار دارند که دیدن آنها در شهریورماه بسیار جذاب است. از اواسط اردیبهشت تا اواسط خرداد نیز دشت کالپوش از گل‌های شقایق پوشیده می‌شود. پارک ملی توران نیز در نزدیکی شهر شاهرود قرار دارد که میزبان گونه‌های جانوری ارزشمندی همچون گور ایرانی، یوزپلنگ ایرانی و زاغ بور است.

خانه‌ی یغمایی‌ها و آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی نیز جزء جاذبه‌های تاریخی شهرستان شاهرود هستند.

روستای قلعه بالا که در همسایگی پارک ملی توران قرار دارد دیگر جاذبه‌ی گردشگری شهرستان شاهرود است؛ روستایی که به صورت پلکانی ساخته شده و در سال‌های اخیر به خوبی آماده‌ی پذیرایی از گردشگران شده است.

شهر کوچک بسطام نیز در فاصله‌ی کمی از شهر شاهرود قرار دارد که میزبان آرامگاه بایزید بسطامی، عارف معروف اهل بسطام، است.

دامغان

شهر دامغان که به تولید پسته معروف است نقاط دیدنی مختلفی را در خود جای داده است.

مسجد تاریخانه که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، یکی از قدیمی‌ترین عمارت‌های شهر دامغان است.

برج طغرل در نزدیکی روستای مهماندوست، محوطه‌ی تاریخی تپه حصار، آرامگاه پیر علمدار، خانه‌ی تاریخی لطفی، برج چهل دختر و چشمه علی از دیگر دیدنی‌های دامغان‌ هستند.

گرمسار

گرمسار در غرب استان سمنان و در مجاورت کویر قرار گرفته است. دو کاروانسرای قصر بهرام و ده نمک در نزدیکی این شهر قرار دارند. کاروانسرای ده نمک در سال‌های اخیر بازسازی و به اقامت‌گاه تبدیل شده است. معادن نمک یکی دیگر از مقاصد اصلی گردشگران در شهر گرمسار است. خانه‌ی تاریخی باقری‌ها که قدمتش به دوران قاجار بازمی‌گردد از بناهای قدیمی شهر است در سال ۱۳۸۹ به موزه‌ی اقوام گرمسار تبدیل شد.

اقامت‌گاه‌ها

هتل سنگسر، هتل دربند، هتل گوت که مال و هتل جهانگردی برخی از اقامت‌گاه‌های خوب استان سمنان هستند. هتل سنتی خانه گل شهمیرزاد نیز مناسب افرادی است که بیشتر به فضای قدیمی و سنتی علاقه دارند.

اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی پرتعدادی نیز در نقاط مختلف استان سمنان احداث شده‌اند. در روستای قلعه‌ بالا که از روستاهای هدف گردشگری است نیز چند اقامت‌گاه بوم گردی وجود دارد.

رستوران‌ها

رستوران دارچین جزء رستوران‌های سنتی شهر سمنان است که غذاهای ایرانی و سنتی در منوی آن وجود دارد. رستوران عمارت بادگیر که در بنایی متعلق به دوره‌ی قاجار برپا شده محیط سنتی و زیبایی دارد. رستوران‌های مجلس افروز و رستوران سنتی باغ شهر از دیگر رستوران‌های خوب شهر سمنان هستند.

رستوران هفت خوان در شاهرود هم کیفیت خوبی دارد و از رستوران‌های معروف استان سمنان است.

غذاهای محلی

ته‌چین گوشت گرمسار یکی از خوشمزه‌ترین غذاهای محلی استان سمنان است. در شاهرود، اسفناج نیز گاهی به ترکیب گوشت، برنج و زعفران اضافه می‌شود و طعم خاصی به این غذا می‌دهد.

سبزی پلو دامغانی یکی دیگر از غذاهای محلی استان سمنان است که با برنج، سبزی، بادمجان و چند ماده‌ی دیگر تهیه می‌شود. چرتمه پلو نیز غذایی مخصوص این استان است که با جگر گوسفند، دنبه، سیر، ماست، نمک و ادویه‌های دیگری طبخ می‌شود.

خورش هویج و پسته که در پخت آن از بادام، گردو و پسته استفاده می‌شود، خلال‌پلو، ته‌چین کشمش و لپه‌ی شهر سمنان و مانی پلوی دامغان هم از غذاهای پرطرفداری هستند که باید طعم‌شان را بچشید.

سوغات

پسته‌ی دامغان جزء معروف‌ترین محصولات کشاورزی استان سمنان است. در شهر شاهرود انواع مختلف انگور کشت می‌شود که اغلب کیفیت بسیار خوبی دارند. شهمیرزاد، از توابع شهرستان مهدیشهر، نیز به گردوهای مرغوبش شهرت دارد.

شیرینی‌های مختلفی نیز در استان سمنان تهیه می‌شود که از میان آنها می‌توان به نان شیرمال اشاره کرد. نان بقسمات، نان چای و نان فتیر (فطیر) نیز در شهرهای مختلف استان سمنان طبخ می‌شوند. نان کاک نیز از شیرینی‌های استان سمنان است که بیشتر در شهر شاهرود تهیه می‌شود.

حلوای سیاه و حلوای کنجدی از دیگر خوراکی‌های محلی استان سمنان هستند.

صنایع دستی

سفالگری جزء صنایعی است که در سمنان قدمتی طولانی دارد و پیشینه‌ی برخی آثار سفالی یافت‌شده در دامغان به حدود دوهزارسال قبل بازمی‌گردد. کارگاه‌های تولید سرامیک و کاشی بسیاری نیز در این استان مشغول فعالیت هستند. چاپ قلمکار، گلیم بافی، جاجیم یافی و نمد از دیگر صنایع دستی استان‌ سمنان هستند.

آداب و رسوم

نوروز مهم‌ترین آیین ایرانی‌هاست و مردم سمنان نیز با مراسمی ویژه نوروز را جشن می‌گیرند. نوروزخوانی یکی از آیین‌های مردم استان سمنان در عید نوروز است. در این مراسم که از چند هفته مانده به نوروز آغاز می‌شود نوجوانان در محله‌های قدیمی به راه می‌افتند و رسیدن بهار را مژده می‌دهند. ساکنان محله نیز از نوروزخوان‌ها با انواع خوراکی‌ها و شیرینی‌های نوروزی پذیرایی می‌کند.

دو روز مانده به سال نو هم مردم مراسمی با عنوان عرفه مرده‌ها برگزار می‌کنند. مردم در این مراسم نانی محلی به نام گولاچ می‌پزند و با بردن آن به قبرستان آن را خیرات می‌کنند.

شهرهای استان سمنان

جاذبه‌های گردشگری استان سمنان

کاروانسرای آهوان

منطقه ای کوهستانی حدود 30 کیلومتری شرق سمنان واقع شده است که به آهوان شهرت دارد. این ناحیه که از سمت دامغان 87 کیلومتر فاصله دارد در زمستان سرد و در تابستان معتدل و ییلاقی است. در اطراف آهوان روستاهای...

بازار سرپوشیده شاهرود

بازار سرپوشیده شاهرود یادگاری از دوران قاجار است که در میانه شهر شاهرود استان سمنان جای دارد. سرپوشیدگی بازار شاهرود یکی از ترفندهای معماری آن بوده که پیرو ساخت بازار در سرزمینی با آب و هوای کویری بنا...

مسجد تاریخانه

تاریخانه (به معنای خدایخانه، خانه ی خدا) از آثار باستانی دامغان، پیش از تسلط اعراب بر ایران، در ابتدا آتشکده و بعدها به مسجد تبدیل و در طی قرون بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. مسجد تاریخا...

خانه تدين

«خانه تدين» در کوی عباسيه، بخشی از محله بزرگ ناسار يكي از پنج بخش شهرستان سمنان قرار دارد. این خانه که «خانه محمدیه» نیز شناخته می ­شود، به یک بازاری خوشنام سمنانی به نام «محمدیه» داماد «میرزا عبدالله...

کاروانسرای قصر بهرام

کاروانسرای قصر بهرام یا رباط سیاه‌کوه یکی از بناهای به جا مانده از دوران صفویان است که در طول تاریخ، گرمای زندگی را در دل کویر زنده نگه داشته است. کاروانسرایی که پس از دوران رونق خود به فراموشی سپرده ...

چشمه علی

منطقه چشمه علی دامغان در شمال شهر دامغان و حدود 30 کیلومتری این شهر و در بین روستای آستانه وشهر دیباج واقع گردیده است. چشمه علی از طرف شمال به دو استان شمالی گلستان و مازندران راه دارد. رودخانه چشم...

جنگل ابر

جنگل ابر شاهرود یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعی، قسمتی از قدیمی ترین و زیباترین جنگل های باستانی هیرکانی است که جزو بقایای دوران سوم زمین شناسی محسوب می شود. این جنگل در ادامه ی جنگل های سرسبز ش...

مسجد جامع فرومد

اگر علاقمندید که مسافر تاریخ شوید می‌توانید کتاب بخوانید، فیلم تاریخی ببینید و یا این که به دیدار یک اثر تاریخی با حس و حال گذشته آن بروید. برخی بناهای تاریخی این ویژگی را دارند که علی‌رغم آسیب فیزیکی...

جنگل رودبارک

«جنگل رودبارک» در فاصله 70 کیلومتری شمال‎شرقی «شهمیرزاد» واقع شده و به واسطه پوشش گیاهی پهن‎برگ و آب و هوای خنک، به عنوان مقصدی پرطرفدار برای طبیعت‎گردی در تابستان شهرت دارد. در جنگل رودبارک که به ...

برج کاشانه

در جنوب شرقی «مسجد جامع بسطام» در شمال شهرستان شاهرود، برجی زیبا و بلند به ارتقاع 20 متر خودنمایی می­کند که به «برج کاشانه بسطام» معروف است و با نام «برج آرامگاهی نزدیک مسجد جامع» به‌عنوان یکی از آثار...

بازار بزرگ سمنان

بازار بزرگ سمنان بازمانده دوران قاجار است و بخش هایی مانند کاروانسرا، حمام، مسجد ، تیمچه و تکیه دارد. طاق های جناغی زیبای این بازار علاوه بر ایجاد استحکامات ساختمان نور داخل بازار را به وسیله شیشه های...

برج مهماندوست

برج مهماندوست که به نام برج معصوم‌زاده نیز شناخته می شود، در جنوب روستاى مهماندوست و نزديکى امام‌آباد، در ۲۰ کيلومترى شمال خاوری شهر دامغان در استان سمنان و بر سر راه به شاهرود جای دارد. برج مهماند...

غار دربند

غار دربند در زمره بزرگ‎ترین غارهای آهکی ایران، در ۲ کیلومتری شمال منطقه دربند در شهرستان «مهدیشهر» قرار دارد. این غار را می‎توان در دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز و در ارتفاعات دربند، در دامنه کوه ...

آرامگاه بایزید بسطامی

«آرامگاه بایزید بسطامی» در شهر بسطام در استان سمنان و در 6 کیلومتری شهرستان شاهرود قرار گرفته است. این مجموعه آرامگاهی شامل یک مسجد و چند آرامگاه است. «ابویزید طیفور بن عیسی بن آدم بن سروشان بسطامی...

روستای رامه

این روستا که در کنار چهارطاق و لزوره مناطق گردشگری رامه را تشکیل می دهند در 55کیلومتری شمال شرق شهر گرمسار و 30 کیلومتری روستای تاریخی ده نمک واقع شده است. این منطقه از پیشینه ای بسیار کهن برخوردار اس...

منطقه حفاظت شده خارتوران

منطقه حفاظت شده خارتوران در شرق استان سمنان و در فاصله 250 کیلومتری جنوب شرق شهرستان شاهرود قرار دارد. منطقه خارتوران از نظر تقسیمات محیط زیستی یک منطقه حفاظت شده است که به علت اهمیت آن، به عنوان یکی ...

سفرنامه‌های استان سمنان

شمال ایران از راه سمنان
سمنان، مهدی‌شهر، شهمیرزاد، کیاسر، ساری

روز اول سفر به شمال، بخشی از زندگی عادی ساکنان شهرهای مرکزی ایران شده است. اما آنچه که عجیب است انتخاب مسیر سفر تکراری است و هر بار در ترافیک جاده، با اعصابی ناراحت انتظار رسیدن به مقصد را می‌ک...

چشمه علی دامغان

چشمه علی که نام اصلی آن بنا به نوشته مورخین علی بولاغ است در شمال غربی دامغان و در مسیر راه دامغان- کیاسر- ساری و به فاصله 32 کیلومتری از دامغان قرار گرفته است. در اطراف آن باغات و کوه‌های زیبا و سرسب...

پارک ملی و پناهگاه حیات وحش توران

مجموعه منطقه حفاظت شده، پارک ملی و پناهگاه حیات وحش توران به عنوان ذخیره­ گاه زیستکده توران شناخته می­شود. اولین مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست در خصوص پارک ملی توران مربوط به سال 1351 است که در آن ...

جنگل ابر شاهرود

جنگل ابر شاهرود قسمتی از قدیمی‌ترین و زیباترین جنگلهای هیرکانی است با گونه‌های گیاهی و جانوری نادر، یکی از زیباترین نقاط شهرستان شاهرود می‌باشد. این جنگل با 35 هزار هکتار وسعت در ادامه جنگل‌های سرسب...

خوش ییلاق شاهرود

منطقه خوش ییلاق شاهرود با چشم اندازهای متفاوت طبیعی و تنوع اکوسسیستمی شامل جنگل، کوهستان، مرطوب خزری، دشت خشک و بیابانی تنوع زیستی ویژه و ارزشمندی دارد و از بی‌نظیرترین پناهگاه‌های حیات وحش ایران است....

لمس کوه، جنگل و کویر
شاهرود، بیارجمند

روز اول کویرنوردی و بازدید از مناطق کویری در فصل‌های خنک جذاب‌تر است و لذت بیشتری دارد و از این جهت، آخرین روزهای زمستان، شاید آخرین فرصت بازدید از کویرها و بیابان‌های ایران باشد. اما در میان ک...

خط مرز کویر و جنگل
از تهران به گنبد

ازعجایب طبیعت ایران، تغییر اقلیم ناگهانی است که یکی از بهترین نمونه‌های آن در استان سمنان است. جالب است که بدانید وقتی در میان روستاهای کویری پرسه می‎زنید، جنگل تنها در چند ده کیلومتری شماست! ...

دربند مهدیشهر

دربند یکی از مناطق شهرستان مهدیشهردراستان سمنان و همچنین یکی از مناطق شهری شهر مهدیشهر (سنگسر) است. این منطقه دارای جاذبه‌های گردشگری میباشد که غار دربند، دیوار صخره‌ نوردی سنگسر سُل، مناظر سرسبز و زی...

از سمنان به گرمسار

پارک ملی کویر به دو بخش جاذبه­های طبیعی و تاریخی تقسیم می­شود. جاده سنگفرش به عنوان یکی از شگفت انگیزترین آثار تاریخی از جاذبه­های این منطقه است، به طوری که این جاده امکان عبور کاروان­ها را از میان ار...

تقویم رویدادهای گردشگری استان سمنان 1398

سمنان