آذربایجان غربی

استان آذربایجان غربی

درباره استان آذربایجان غربی

آذربایجان غربی استانی مرزی در شمال غرب ایران است که در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده و قدمت آن به پیش از اسلام بازمی‌گردد.

تاریخچه

در این منطقه حکومت‌های مختلفی وجود داشته‌اند تا این که قوم ماد به تدریج آذربایجان و بخش‌های دیگر نواحی غربی کشور را تصرف کردند. در آن زمان به آذربایجان، ماد کوچک گفته می‌شد.

در مورد نام آذربایجان دو روایت اصلی وجود دارد. برخی آن را صورت تغییریافته‌ای از آذرآبادگان به معنای سرزمین آتش می‌دانند؛ به این دلیل که بزرگ‌ترین آتش‌کده‌ی زرتشتی در این منطقه قرار داشته است.

برخی دیگر آذربایجان را برگرفته از نام سرداری به اسم آتورپات می‌دانند. سرداری که در زمان حمله‌ی اسکندر مقدونی، استقلال این منطقه را حفظ کرد و باعث شد حکومت اشکانیان در آن برقرار بماند. بنا بر همین روایت، این سرزمین به نام آن سردار آتروباتگان نامیده شد و بعدها به آذربایجان تغییر نام داد.

جغرافیا

آذربایجان غربی سیزدهمین استان بزرگ کشور است و از شمال با نخجوان و ترکیه، از غرب با ترکیه و عراق، از شرق با آذربایجان شرقی و زنجان و از جنوب با کردستان همسایه است. مرز بازرگان در این استان تنها مرز ترانزیتی ایران با کشور ترکیه است.

این استان از تنوع اقلیمی خوبی برخوردار است. جنگل، کوهستان، دشت، مرتع و دریاچه‌های متعدد، زیستگاه گونه‌های گیاهی و جانوری زیادی هستند.

آب و هوا

آب‌و‌هوای آذربایجان غربی تحت تاثیر جریان مرطوبی است که از سمت اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه می‌آید. در بعضی از ماه‌های سال و با رسیدن توده‌های هوای سرد، دما به شدت کاهش می‌یابد. کوه‌های مرتفع آذربایجان غربی تا حدی جلوی ورود توده‌های هوای باران‌زا را می‌گیرند با این حال این استان منابع آب کافی دارد.

بهار و تابستان زمان مناسبی برای سفر به بیشتر شهرهای این استان به حساب می‌آید، با این‌حال بسیاری از گردشگران فصل‌های سرد را نیز ترجیح می‌دهند تا از منظره‌های متفاوت و برفی استان لذت ببرند.

شهرستان‌های استان آذربایجان غربی

آذربایجان غربی شانزده شهرستان دارد. ارومیه بزرگترین شهر و شوط کوچکترین شهر این استان است. شهرستان‌های دیگر این استان عبارتند از: اشنویه، پیرانشهر، تکاب، خوی، چالدران، چایباره، پلدشت، سردشت، سلماس، شاهین دژ، ماکو، مهاباد، میاندوآب و نقده.

ارومیه

ارومیه، شهری با تاریخی غنی و پرحادثه و میزبان مردمی با ادیان مختلف است. تنوع فرهنگی به ارومیه جلوه خاصی بخشیده است. مردم ارومیه به سه زبان ترکی آذری، کردی و فارسی سخن می‌گویند.

بدون‌شک مهم‌ترین جاذبه‌ی طبیعی منطقه، دریاچه ارومیه است. حتی با وجود خشک شدن بخش بزرگی از دریاچه و مشکلات زیست‌محیطی فراوان، بزرگ‌ترین دریاچه‌ی آب شور ایران هنوز هم زیبایی خود را حفظ کرده است.

پارک جنگلی شیخ تپه با منظره‌ای از تپه‌ی باستانی شیخ تپه، یکی از مکان‌های گردشگری این شهر محسوب می‌شود.

مسجد جامع ارومیه یکی از مهم‌ترین آثار تمدن اسلامیست که از دوران صفویه به جای مانده است. بازار تاریخی ارومیه نیز یکی دیگر از آثار به جای مانده از دوره‌ی صفوی است که هنوز سبک معماری آن دوران را حفظ کرده است. 

بنای سه گنبد، کلیسای پطروس پولیس و مسجد مناره نیز بعضی دیگر از جذابیت‌های دیدنی این شهر هستند.

خوی

خوی با پیشینه‌ای کهن، شهر گل‌های آفتابگردان نام گرفته است زیرا بزرگ‌ترین مرکز تولید دانه‌های آفتابگردان و کدو است.

پل خاتون که قدمتش به قرن دوازده هجری می‌رسد، مقبره‌ی علمدار، برج شمس تبریزی، بازار تاریخی، مسجد مطلب‌خان، امامزاده سید بهلول، کلیسای سورپ سرکیس و ساختمان شهرداری خوی برخی از دیدنی‌هایی هستند که توجه گردشگران را به خود جلب می‌کنند.

شاهین دژ

شاهین دژ که از شمال به آذربایجان شرقی و از جنوب به کردستان می‌رسد، محل زندگی اقوام مختلفی است. اقوام ترک و کرد، عشایر و اقلیت‌های ارمنی، زرتشتی و کلیمی در این استان زندگی می‌کنند.

شاهین دژ در ابتدا قلعه‌ای بوده است که زائران آتشکده‌ی آذرگشسب ساخته بودند. بزرگان زرتشتی که به آتشکده سفر می‌کردند، قلعه‌ای را به عنوان استراحتگاه در مسیر ساختند. در آن زمان شاهین و عقاب‌های دست‌آموز به عنوان نگهبانان قلعه استفاده می‌شدند. در نهایت قلعه بزرگ‌تر و به شهر تبدیل شد. در دوران پس از اسلام این شهر به نام صائین قلعه خوانده می‌شد اما در دوران پهلوی به نام باستانی خود بازگشت.

دخمه‌ی بی‌بی کند از جمله آثار باستانی این شهر است که قدمتی چندهزارساله دارد. کوه پیرمحمد منطقه‌ی ییلاقی زیبا و یکی از جاذبه‌های طبیعی شاهین دژ است.

ماکو

ماکو، در نزدیکی مرز ایران و ترکیه، در یک دره واقع شده است و رودخانه‌ی زنگمار از این دره عبور می‌کند. این شهر به داش‌ماکو به معنای ماکوی سنگی معروف است چرا که دو طرف شهر را دیواره‌های سنگی عظیم احاطه کرده‌اند. بزرگترین کلاهک سنگی شهری ایران به شکل طبیعی در این شهر قرار گرفته‌است و شما را شگفت‌زده می‌کند.

شهر ماکو به همراه بازرگان، شوط و پلدشت بزرگ‌ترین منطقه آزاد ایران را شکل داده است. بنابراین تجارت و بازارهای مرزی در این منطقه رونق فراوانی دارند.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی زیبایی در ماکو و اطراف آن وجود دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از: منشورهای بازالتی، کوه قیه و کلاهک سنگی، عمارت کلاه‌فرنگی، عمارت شیروخورشید، عمارت سردار ماکو، چشمه ثریا، زیباترین نمای قلل آرارات، بام ماکو، پل قلعه جوق، کلیسای زُر زُر و دریاچه سد بارون برخی از این جاذبه‌ها را تشکیل می‌دهند.

اقامت‌گاه‌ها

یافتن گزینه‌ی مناسب در میان هتل‌ها و اقامت‌گاه‌های شهرهای بزرگ استان کار دشواری نخواهد بود. برای نمونه می‌توان به هتل پنج ستاره‌ی آنا در ارومیه و هتل دو ستاره شهریار در بازرگان اشاره کرد. اقامت‌گاه‌های بومگردی متعددی نیز در این استان وجود دارد که برای مثال می‌توان به اقامت‌گاه تخت سلیمان در تکاب و سلطان بَگلو در خوی اشاره کرد.

رستوران‌ها

تنوع رستوران‌ها در استان بالاست. اگر به غذاهای سنتی و کباب علاقه داشته باشید، رستوران اوزون‌کباب مظفریه در ارومیه یک گزینه‌ی خوب برای شما است. رستوران کامران ماکو نیز انواع کباب‌ها و غذاهای ایرانی را سرو می‌کند.

غذاهای محلی

یکی از خوراک‌های پرطرفدار در آذربایجان غربی، اورمیه‌خورش نام دارد. غذایی که از ترکیب لوبیاچیتی، گوشت، بادمجان، سیب‌زمینی، غوره و گوجه‌فرنگی تهیه می‌شود.

آش‌دوغ یکی دیگر از غذاهای مشهور است که در هر منطقه به سبک خاصی پخته می‌شود. آش‌دوغ آذربایجان شامل دوغ گازار، نخود، تره، جعفری، شوید و سیر تازه است.

کوفته مرغ نیز یکی از غذاهای محلی آذربایجان است که از ترکیب فیله مرغ، لپه، مرزه و تره و تخم مرغ پخته می‌شود.

ارومیه یک غذای خیابانی مشهور به نام یِرالما کبابی دارد که در دکه‌ها و مغازه‌های مختلف یافت می‌شود. این غذا با سیب زمینی تنوری، تخم مرغ آب‌پز و سبزیجات محلی تهیه می‌شود.

سوغات

آذربایجان غربی سوغات متنوعی دارد. نقل و حلوای هویج و گردو معروف‌ترین سوغات استان به ویژه ارومیه هستند. باستخ یا لوزانک نیز یکی دیگر از شیرینی‌های مشهور این شهر است که بر پایه‌ی نشاسته تهیه می‌شود. عسل و تخمه آفتاب‌گردان این منطقه نیز کیفیت بالایی دارد و به عنوان سوغات شناخته می‌شود. هم‌چنین عرقیجات به ویژه عرق بیدمشک و بادرنجبویه، شهرت خوبی دارند.

صنایع دستی

بافت فرش و گلیم در اکثر شهرستان‌های آذربایجان غربی رواج دارد و یکی از صنایع دستی مشهور این شهر است.

منبت‌کاری و پیکرتراشی با چوب نیز از جمله صنایع دستی این استان است. رودوزی (هنری شبیه سوزن‌دوزی که با نخ‌های ابریشم انجام می‌شود)، چاپ سنتی و سفالگری نیز به عنوان بخشی از هنرها و صنایع دستی این استان شناخته می‌شوند.

آداب و رسوم

تنوع اقوام و ادیان باعث شده است آداب و رسوم نیز در آذربایجان غربی بسیار متنوع باشد.

مردم این استان چهارشنبه سوری را بسیار باشکوه جشن می‌گیرند. این روز به ویژه در روستاها سنت‌های خاصی دارد که از جمله‌ی آنها می‌توان به شال‌اندازی اشاره کرد. در این مراسم جوانان به بام خانه‌های آشنایان می‌روند و دستمالی را از پنجره آویزان می‌کنند. صاحبخانه دستمال را پر از آجیل و میوه می‌کند و برای جوان‌ها دعای خیر می‌کند.

 سنت دیگر تفال زدن در این روز است. به این صورت که خانم‌ها در گوشه‌ای دور از چشم می‌ایستند، کلیدی زیر پای خود می‌گذارند و با حرف‌های رهگذران فال می‌گیرند.

شهرهای استان آذربایجان غربی

جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی

مجموعه ی کلیساهای آذربایجان
تاریخ ثبت یونسکو: 2008

مجموعهکلیساهای ارامنه، بناهای اطراف این کلیساها و روستای دره شام از عناصر تبادل فرهنگی بین فرهنگ ارتودوکس بیزانس و فرهنگ ایران به شمار می روند. این کلیساها که در منتهی الیه جنوب شرقی محدوده ی فرهنگ ار...

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه بزرگ ‌ترین دریاچه آب شور ایران بین استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی قرار دارد. منابع آب دریاچه از 21 رودخانه دائمی، 7 رودخانه فصلی و 39 مسیل، چشمه های داخل دریاچه و بارش‌های مست...

مهاباد

مهاباد شهری سرسبز و سردسیر در شمال غرب ایران است که قدمتی چند هزار ساله دارد. این شهر در طول تاریخ فراز و نشیب‌های بسیاری را از سرگذرانده و موقعیت‌های گوناگونی را تجربه کرده است؛ از یک آبادی کوچک تا ش...

تالاب کانی برازان

« تالاب کانی برازان» که به گوش بومی «تاڵاوی كانی بەرازان مه­هاباد» خوانده می­شود، تالابی جهانی به گستره­ای بیش از 900 هکتار است در 30 کیلومتری شمال «مهاباد»، در استان «آذربایجان غربی»، نزدیک «بفروان»،...

کلیسای مریم مقدس یا زور زور

«کلیسای مریم مقدس» یا «زور زور» در 12 کیلومتری شامل غربی «قره کلیسا» و در نزدیکی روستای «بارون» در نزدکی دهانه­ دره­ای در استان «آذربایجان غربی» و در 20 کیلومتری «ماکو» قرار گرفته است. نام این کلیسا ب...

دخمه سنگی فخریگاه

با نزدیک شدن به دخمه فخریگاه، تابلوی راهنمایی باعث شگفتی گردشگران می‎شود. «قدمت: هزاره اول پیش از میلاد» و پس از آن، دخمه‎ای در دل کوه خودنمایی می‎کنند که دو ستون سنگی، دهانه آن را از پس سالیان دور و ...

غار سهولان

غار سهولان با ساختارِ زمین‌شناسیِ آبی- خاکی- سنگ آهک، یکی از شگفت انگیزترین و کم نظیرترین غارهاى طبیعی ایران است که در ارتفاع 1751 متری از سطح دریاهای آزاد واقع شده است. غار سهولان بعد از غار عليصدر ه...

آبشار شلماش

آبشار شلماش یکی از آبشارهای مهم و خروشان استان آذربایجان غربی است که در شهرستان «سردشت» واقع شده است. این آبشار که در فصل بهار، پرآب‎ ترین حالت خود را تجربه می‎کند، درنهایت به دره سبز و زیبایی می‎ریزد...

مسجد جامع ارومیه

مسجد و بازار، از دیرباز دو مکان مهمی اجتماعی ایرانیان بوده‌اند که گردشگران برای شناخت بهتر لایه‌های اجتماعی و زندگی مردم هر منطقه، در سفر به هر شهر ایرانی سراغ آن‌ها را می‌گیرند. از طرفی مسجد جامع هر ...

چشمه کانی گراوان

در میان مراتع و جنگل‎های سرسبز، یک تپه با شکلی عجیب و غریب و رنگی خاص و متفاوت، خودنمایی می‎کند. این تپه در واقع حاصل فعالیت چشمه‎ای معدنی است که به واسطه املاح موجود در آن، رسوباتی زیبا و جالب پدید آ...

تپه حسنلو

تپه‎های باستانی با تپه‎های معمولی تفاوت بسیار دارند. لایه‎های مختلف باستانی در درازنای تاریخ بر روی یکدیگر ساخته شده و در طول سالیان بعد جایشان را به تمدن بعدی می‎دهند. تپه حسنلو نیز یکی از تپه‎های با...

برج سه گنبدان

سه‌ گنبدان یک برج یادمانی است که در جنوب‎شرقی ارومیه، مرکز استان آذربایجان غربی قرار گرفته است. این برج که به گواه کتیبه آجری آن، یادگار قرن ششم هجری قمری است، سرانجام در سال 1852 میلادی توسط «نیکلای ...

روستای کندوان

روستای کندوان در دامنه ی کوه سلطان­داغی، به همراه دو روستای موجود در ترکیه و آمریکا، یکی از سه روستای صخره ای جهان است، با این تفاوت که برخلاف دو روستای دیگر زندگی عادی در این منطقه ی ییلاقی از رشته ک...

کلیسای تادئوس مقدس (قره کلیسا)

«کلیسای تادئوس مقدس» یا «قره کلیسا» در بخش « به‌به‌جیک»، در ۲۰ کیلومتری شهرستان «چالدران»، در بلندترین بخش استان «آذربایجان غربی» و در جنوب «ماکو» واقع شده است. واژه«قره» از این رو بر این سازه نهاد شد...

تخت سلیمان
تاریخ ثبت یونسکو: 2003

مجموعه فرهنگی تاریخی تخت سلیمان ناحیه ای است که در ادوار مختلف محل سکونت اقوامی نظیر مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان بوده است. تخت سلیمان بزرگترین مرکز آموزشی، مذهبی، اجتماعی و مهم ترین ...

آرامگاه شمس تبریزی

در کنار مقبره شمس تبریزی که یکی از صوفیان مشهور (645-584 هجری قمری) و مراد و مُرشدِ مولوي (از مشهورترین شاعران ایرانی) به شمار می رفته برجی استوانه ای به دستور شاه اسماعیل صفوی ساخته شده است که ارادتی...

سفرنامه‌های استان آذربایجان غربی

تقویم رویدادهای گردشگری استان آذربایجان غربی 1398

آذربایجان غربی