رفتن به محتوای اصلی

مراسم باران خواهی

0

انسان ها به هنگام سختی و دشواری بر حسب آموزه های دینی، اعتقادات و باورهای خود دست نیاز به سمت آفریدگار خود بلند کرده و از وی طلب یاری می نمایند و این امر سبب ایجاد آیین ها و مراسم مختلفی در سراسر جهان شده است. نکته ی مهم تأثیر اقلیم و جغرافیا بر آیین های مذکور است که موجب به وجود آمدن عناصر فرهنگی می شود. از گذشته تاکنون در بسیاری از نقاط ایران تأمین آب یکی از مهم ترین مسائل مردم مناطق مختلف خشک وکم آب به ویژه نواحی مرکزی ایران، حاشیه و اطراف کویرهای بزرگ لوت و نمک بوده است. هنگامی که خشکسالی های متناوب و یا بارش نزولات آسمانی با تاخیر و یا کم  صورت می گیرد و مردمان در تنگنا  قرار می گیرند، مراسمی آیینی، که عمدتاً حالتی نمایشی داشته، برای طلب نعمت از طبیعت برگزار می‌شود که به آن تمنای باران، طلب باران و یا استسقاء گفته می شود. این مراسم در برخی نقاط ایران به خصوص در مناطق کویری و کم‌ باران ‌تر به صورت گسترده و با جدیت و تنوع بیشتری انجام می شود. 
ایرانیان‌ باستان به‌ ایزدان‌ آب‌ و باران‌ اعتقاد داشته و آن‌ها را نیایش‌ می‌کردند. در بین پیامبران و امامان نیز بهترین و پسندیده ترین کار در مواجه با خشکسالی و کم بارانی، اقامه ی نماز و نیایش، طلب باران و نزول رحمت الهی از جانب خداوند بوده است. در بسیاری از مناطقی که پیروان ادیان الهی نیز سکونت دارند، مراسم دعا و نیایش برای طلب باران طی تشریفات خاصی با حضور روحانیون و مردم برگزار می شود. با وجود اینکه آیین های باران ‌خواهی در میان سایر اقوام و ملت ها وجود دارد، تنوع آن در ایران بسیار چشمگیر بوده و به اشکال متنوعی در مناطق مختلف برگزار می شود. به طور معمول، در همه ی این مراسم ها ترانه ‌ای دسته جمعی و گاه همراه با موسیقی، اجرای حرکات و آداب و رسوم ویژه برگزار می شود. طلب باران طی مراسمی برگزار می شود که در هر منطقه نامی متفاوت دارد، برای مثال «چمچه گلين» در استان مركزي، «كترا گئشه» در گيلان، «گلی» در دشتستان، در بوشهر« گلين و عروس زشت»، در بين بختياري ها «هار هار هارونك» يا «كلي كوسه» و غیره.
آیین های باران ‌خواهی با توجه به شیوه ‌های برگزاری به صورت فردی و گروهی و با توجه به نشانه‌ های آن ها درگروه های مختلف دسته بندی می شوند. اقامه ی نماز، دعا و نیایش به پیشگاه خداوند برای طلب باران، طبخ آش، گاو رُبایی، حرمت ‌شکنی، باران‌ خواهی با توسل به سنگ های باران  ‌ساز، باطل‌ کردن جادو یا آزادکردن باران از بند، تفأل، تابوت‌ گردانی و علم ‌گردانی، کوسه ‌گردی، عروسک‌ گردانی، مسابقه طناب ‌کشی، طبخ خوراکی های خاص، استفاده از ابزار به شکلی نامتعارف، توسل به قلندران و درخواست از آنها برای ساز زدن و آوازخواندن، هُدُرْسَه‌ هُدُرْسَه، چهل‌ ملا، عروسی قنات، قربانی و نذر، نهادن قیچی در زیر ناودان، وارونه گذاردن بیل در آبراه خانه‌ها، نوشتن نام هفت يا چهل كچل و گره زدن ريسمان و آويختن آن از ناودان و هزاران هزار رسوم خاص و نمونه ‌های جالب توجه دیگری که در گوشه و کنار ایران افزون بر آنچه ذکر شد، وجود داشته و توسط اهالی منطقه به فراخور عقاید آنان اجرا می ‌شوند. برخی از مراسم ها حالت ترکیبی داشته و به صورت مجموعه‌ ای از دو یا چند رسم مختلف اجرا می شود، برای مثال «کوسه» یا «عروسک ‌گردانی» در پایان مراسم و طبخ آش در کنار آن؛ درصورتی ‌که در بسیاری از مناطق پختن آش به‌ صورت یک رسم مستقل انجام می‌شود. 


افزودن دیدگاه جدید

درباره نحوه ثبت دیدگاه

نمایش ساده

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • تارنماها و رایانامه‌ها به طور خودکار به لینک تیدیل می‌شوند.