رفتن به محتوای اصلی
معجزه نیایش در نخستین بنای مذهبی ایران

معجزه نیایش در نخستین بنای مذهبی ایران

معجزه نیایش در نخستین بنای مذهبی ایران

0
آسمان صاف

آسمان صاف

33°c

11%

06:06

20:06

«زیگورات چغازنبیل» یکی از اسرارآمیزترین و عجیب‌ترین بناهای به جا مانده از ایلام باستان است؛ بنایی بلند مرتبه و آجری که چون پیازی لایه ‏لایه و تودر توست و در خوزستان و در نزدیکی شهر باستانی شوش قرار دارد و سالها چون گنجی در زیر خاک مدفون بوده است و با یک اتفاق ساده راز هزاران ساله این نیایشگاه برملا میشود. این بنا در یک دشت وسیع و دور از هر آبادی است و وقتی به آن نزدیک می‏ شوید و از پلکان آن بالا می‏ روید دشت زیرپای شماست و صدای باد با خود صدای نیایش ‏های هزاران ساله ایلامیها را زمزمه می‏ کند و کافی است چشم ببندید تا به هزاران سال پیش برگردید با ردایی بر تن و مشعلی به دست در تاریکیِ غروب به سوی آسمان بروید تا خدای نگهبان شوش را نیایش کنید.

«نیایش» دلیل ایجاد این بنای زیبا و جادویی است و در واقع بسیاری از تاریخ دانان این بنا را نخستین بنای مذهبی در ایران می‎نامند. این بنای جادویی، یکی از اولین آثار ایرانی ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکوست، اثری که همراه با «تخت جمشید» و «میدان نقش جهان» در سال 1358 ایران را وارد فهرست کرد و سبب شد تا جهان بیشتر از گذشته متوجه قدمتِ تاریخ و تمدن در ایران شوند. این زیگورات ِعظیم و پر رمز و راز را «اونتاش گال» پادشاه بزرگ ایلام باستان در حدود 1250 سال پیش از میلاد مسیح و برای نیایش و پرستش «اینشوشیناک» خدای نگهبان شهر شوش ساخته است. ایلام تمدنی باستانی و متعلق به حدود سه هزار سال پیش از میلاد است، تمدنی باستانی که سال‌ها بر بخش بزرگی از ایران و سرزمین‌های اطراف آن حکومت میکرده و بخشی از آثار باستانی ارزشمند ایران به این تمدن باستانی متعلق است. تمدن ایلامی با حمله و کشتار از سوی «آشوربانیپال» پادشاه آشور رو به ویرانی می‏ گذارد.  

تمدن ‏های باستانی آسیای غربی مکان‏ هایی را برای نیایش خدایان خود می‏ ساخته ‏اند که به بهترین نیایشگاه‏ های خود «زیگورات» یعنی جایی برای بالارفتن به سوی آسمان میگفته ‏اند، نیایشگاهی که با بهترین مصالح ساخته می‏ شده و بنایی هرمی شکل و مانند پلکان بوده‏ که امکان نزدیک شدن به خدا را به آن‏ها می ‏داده است. «زیگورات چغازنبیل» بزرگترین و سالم‏ ترین زیگورات باقی مانده جهان است. زیگوراتی که سال‏ ها چون تپه ‏ای خاکی بوده و مردم منطقه آن را «چغازنبیل» می‏خوانده ‏اند که به زبان لری به معنای زنبیل وارونه است؛ آنها این تپه را شبیه سبدی سر و ته و وارونه مجسم می‏ کرده ‏اند. اما خورشید همیشه پشت ابر نمی‎ماند و چغازنبیل هم سرانجام دستش را رو می‏ کند. در جریان حفاری برای نفت و گاز، یکی از مهندسان که مردی نیوزیلندی به نام براون است، در نزدیکی چغازنبیل آجری حجاری شده را می‏ یابد و آن را به گروهی باستان شناس می دهد که در اطراف چغازنبیل در حال کاوش بوده ‏اند. این آغازی برای کاوش‏ های بیشتر و بیرون آوردن زیگورات چغازنبیل از زیر خاک، به دست «رومن گریشمن» (باستان شناس فرانسوی) است.

احتمالا زیگورات چغازنبیل بخشی از شهری به نام «دوراونتاش» بوده که حالا به تاریخ پیوسته است. چغازنبیل در مرکز این شهر قرار داشته و محلی برای عبادت شاه و مردم بوده است. چغازنبیل طرحی مربعی شکل داشته و طول هر ضلع آن 105 متر و مساحت قائده زیگورات 11000 متر بعنی به اندازه دو زمین فوتبال است و مصالح به کار رفته در ساخت آن خشت و آجر است. این زیگورات پنج طبقه و بیش از 50 متر ارتفاع داشته است. اما حالا فقط 2 طبقه از آن که 25 متر ارتفاع دارد باقی مانده است. طبقات زیگورات روی هم ساخته نشده ‏اند، بلکه برای ساخت هر طبقه از كف آجرگذاری انجام شده و ورودی هر طبقه از بیرون بوده است. زیگورات چغازنبیل حصاری میانی دارد که منطقه مقدس را در برمی‏ گیرد و شامل مجموعه‎ای از معابد است. در تمام بنا هم آبراه‎هایی برای هدایت آب باران به بیرون بوده است. در نمای بنای کنونی، صدها آجر حجاری شده و كتيبه دار وجود دارد كه روی آن‏ها داستان  چگونگي ساخت زیگورات به خط ميخي عيلامي و اكدي نوشته شده است.

در سه طرف از ضلع‏ های زيگورات سه بناي دایره‏ای شکل با شعاع یک متر وجود دارد كه در مورد كاربري آنها نظرات مختلفی دارد. برخی این سه نقطه را راهنمايان محلي مكان ذبح قرباني یا سكویی براي نشستن می ‏دانند. گيرشمن معتقد است كه اين مكان ‏ها پايه ‏ای براي قراردادن مجسمه ها بوده است. اما برخی پژوهشگران هم معتقدند این سه بنا مجموعه واحدی را تشكيل می ‏دهند که یك رصدخانه یا تقویم آفتابی برای سنجش گردش خورشيد و سالشماری و استخراج تقویم و تشخيص روزهای اول و ميانی هر فصل سال یا اعتدالين بهاری و پایيزی و انقلاب‎های تابستانی و زمستانی بوده است.

تصفيه خانه آب مجموعه چغازنبيل هم یکی از شگفتی ‏های این بنای با عظمت است؛ برای تامین آب چغازنبیل کانالی بسیار طولانی ایجاد شده است تا آب را از رود کرخه به چغازنبیل هدایت کند. اما آبی که این مسیر را طی می‏ کرده و به چغازنبیل می ‏رسیده گل ‏آلود بوده، بنابراین با ایجاد یک تصفیه خانه، ناخالصی آب در حوزه ‏هایی ته نشین می‏ شده و با عبور از چندین صافی آب تصفیه می‏ شده است. بخشی از این لوله‏ های شیشه ‏ای در«موزه آبگینه و سفالینه» نگهداری می‎شوند.


افزودن دیدگاه جدید

درباره نحوه ثبت دیدگاه

نمایش ساده

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • تارنماها و رایانامه‌ها به طور خودکار به لینک تیدیل می‌شوند.